O Norwegii
|
|
||
|
|
||
|
|
Nazwa: Norwegia, Norge (w Bokmål), Noreg (w Nynorsk), Królestwo Norwegii, Kongeriket Norge. Uważa się, że nazwa „Norwegia” znaczy „Droga na Północ”.
Stolica: Oslo (548,617 mieszkańców w 2007)
Powierzchnia: 324,220 km² (bez Svalbardu i wysp Jan Mayen). Pod względem wielkości masywu lądowego Norwegia jest szóstym krajem w Europie.
Długość linii brzegowej: łącznie z fiordami i zatokami, przekracza 25.000 km (więcej niż linia brzegowa USA!)
Ludność: 4,681,134 (2007). Pod względem liczby mieszkańców Norwegia zajmuje 28 miejsce.
Gęstość zaludnienia: 14 osoby/km2
Ustrój: monarchia parlamentarna
Podział administracyjny: 19 okręgów (fylke) i miasto wydzielone Oslo; do Norweii należą archipelag Spitsbergen, wyspy Niedźwiedzia i Jan Mayen na Morzu Arktycznym oraz wyspy Bouveta i Piotra I w Arktyce
Język urzędowy: norweski (Bokmål i Nynorsk) oraz język saami w sześciu gminach Finnmarku.
Jednostka monetarna: 1 korona norweska = 100 ore
Gospodarka
Norwegia jest wysoko rozwiniętym krajem przem. z gospodarką opartą na wydobyciu i eksporcie ropy naft. (3. eksporter świat., po Arabii Saudyjskiej i Rosji) i gazu ziemnego oraz rybołówstwie; należy do państw o najwyższym standardzie życia na świecie; produkt krajowy brutto na 1 mieszk. wg parytetu siły nabywczej 42,8 tys. dol. USA (2005) — jeden z najwyższych w świecie.1993–2000 wyraźny wzrost gosp. — efekt rządowego programu rozwoju ekon. z 1992, opracowanego dla przezwyciężenia kryzysu gospodarki z 2. poł. lat 80. W 2005 przemysł wytworzył 41,5% PKB, rolnictwo 2,1%, usługi 56,4%. Sektor naft. i energ. jest kontrolowany w dużym stopniu przez rząd (udział w największych koncernach: Statoil — ok. 70%, Norsk Hydro — ok. 44%), który nadwyżki budżetowe lokuje w funduszu Statens pensjonsfond - Utland, stworzonym 1990 dla zrównoważenia ewentualnego obniżenia dochodów w związku ze zmianami cen ropy oraz wyczerpywania się zasobów; fundusz zgromadził ok. 250 mld dol. USA (poł. 2006), w większości inwestując je za granicą.
Przemysł
Najważniejszymi surowcami miner. są ropa naft. i gaz ziemny wydobywane z norw. sektora szelfu na M. Północnym i M. Norweskim, poza tym eksploatuje się rudy żelaza (gł. w okolicach Mo i Rana), miedzi — k. Løkken, Sulitjelma i Røros, tytanu, niklu i molibdenu — w Knaben (jedno z najważniejszych złóż w Europie), także rudy cynku i ołowiu oraz srebro, siarkę, surowce skalne — wapienie i granity. Produkcja energii elektrycznej 110,4 mld kW·h (2004), w przeliczeniu na 1 mieszk. 2003 wyniosła 23,5 tys. kW·h (najwięcej w świecie); moc zainstalowana w elektrowniach ponad 28 tys. MW, 99,4% produkcji energii pochodzi z elektrowni wodnych (2002). Głównymi gałęziami przemysłu przetwórczego są: przemysł elektrochem. z produkcją m.in. ciężkiej wody, amoniaku, chloru i karbidu, przemysł środków transportowych, zwł. stoczn. (w tym także budowa platform wiertniczych do wydobywania ropy naft. i gazu), przemysł drzewny i celulozowo-papierniczy, hutnictwo żelaza, aluminium i cynku, rafinacja miedzi oraz przemysły: maszyn., metal., włók., elektrotechniczny, spoż. (zwł. rybny), porcelanowy i rafineryjny; ośrodki przem. są skupione w południowej części kraju oraz na wybrzeżach, największym jest Oslo.
Turystyka
Fiordy
O fiordach słyszał każdy, nawet ci, którzy ponad surowy urok Północy przedkładają tropikalne plaże. To niezaprzeczalny symbol Norwegii. Fiordy powstały, gdy morze zalało dawne doliny lodowcowe. Wąskie, kręte, ze stromymi ścianami opadającymi do krystalicznie czystej wody wyglądają oszałamiająco malowniczo. Oglądane z pokładu statku lub promu wydają się ciągnąć w nieskończoność.
Fiordy szarpią norweskie wybrzeże na całej długości, ale te najpiękniejsze znajdują się na południu, w okolicy Bergen. Wśród nich jest najdłuższy fiord w kraju - Sognefjord - wcinający się w ląd ponad 200 km.
Północ
Na północy Norwegii lasy ustępują tundrze. Mchy, porosty, krzewinki i karłowate brzozy szczególnie pięknie prezentują się wczesną jesienią, gdy tundra wybucha feerią kolorów. Słońce, które latem pozostaje nad horyzontem przez całą dobę, przez wiele zimowych tygodni nie pojawia się wcale. Jego brak wynagradza bajeczny widok zorzy polarnej. Im dalej na północ, tym dłużej trwa dzień polarny (np. w Tromso mniej więcej od 20 maja do 21 lipca, a w Longyearbyen na Spitsbergenie od 19 kwietnia do 23 sierpnia), lecz nawet w południowej Norwegii latem zmrok zapada później niż w Polsce.
Norweska mentalność
Norwegowie starają się żyć w harmonii z naturą. Niezwykle cenią sobie kontakt z przyrodą, co przejawia się m.in. upodobaniem do wypoczynku na świeżym powietrzu i dbaniu o środowisko. Są serdeczni i gościnni, nigdy nie tracą dobrego humoru. Nie grozi im melancholia nocy polarnych - nawet zimą potrafią się mobilizować do działania i zachowywać pogodny nastrój, którym zaskakują przybyszy z południa narzekających na mróz i ponure niebo.




druk



